ÇOCUKLARDA PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK
Bir psikolog olarak, son yıllarda sıkça duyduğum bir kavram var: Psikolojik Sağlamlık.
Seanslarda, okul görüşmelerinde, ailelerle yaptığım sohbetlerde hep aynı cümlelerle karşılaşıyorum:
“Hocam, çocuğum olanlardan çok çabuk etkileniyor…”
“Bir olumsuzluk yaşadığında toparlanması çok uzun sürüyor.” Ya da
‘’Bir olumsuzluk yaşadığında çok içine kapanıyor. Bazen anlatmak bile istemiyor.’’
Aslında bu endişeleri çok iyi anlıyorum. Çünkü her anne-baba, çocuğunun mutlu, başarılı ve güçlükler karşısında daha dayanıklı biri olmasını ister.
Ama hayat, çocuklarımızın önüne de zaman zaman fırtınalar çıkarır — bazen okulda bir başarısızlık, bazen bir arkadaşlık krizi, bazen de evde yaşanan bir değişim…
Ve işte tam o noktada psikolojik sağlamlık, yani “yeniden ayağa kalkabilme gücü” devreye girer.
Psikolojik Sağlamlık Nedir?
Psikolojik sağlamlık, çocuğun hiçbir şeyden etkilenmemesi değildir.
Tam tersine; etkilenmesine rağmen, yeniden dengeye dönebilmesidir.
Bir çocuk üzülebilir, kaygılanabilir, korkabilir…
Ancak bunlara rağmen toparlanmayı, çözüm üretmeyi ve kendine güvenmeyi başarabiliyorsa, işte bu onun psikolojik olarak güçlü olduğunun göstergesidir.
Bu beceri, doğuştan gelen bir özellik değil; öğrenilebilen ve geliştirilebilen bir yaşam becerisidir.
🌱 Çocuğunuzun İçinde Bu Güç Zaten Var
Her çocuk doğası gereği dayanıklıdır.
Ancak bazı beceriler desteklendiğinde bu güç daha da görünür hale gelir.
Bunlar arasında en önemlileri:
• Empati kurmak
• Problem çözebilmek
• Duygularını tanımak
• Stresle başa çıkmayı öğrenmek
• Gerçekçi ama umutlu düşünebilmek
Tüm bu beceriler, çocuğun kendine ve dünyaya güven duymasını sağlar.
Ve bu güven, onun duygusal temellerini oluşturur.
Ailenin Etkisi Sandığınızdan Daha Büyük
Bir çocuk için en güvenli sığınak ailesidir.
Anne-babanın yaklaşımı, çocuğun iç sesi haline gelir.
“Bunu yapabilirsin. Çabalamaktan hiç vazgeçme” diyen bir ebeveyn, çocuğun zihnine “Çabaladığım sürece yapabilirim.” cümlesini yerleştirir.
Tam tersine, “Aman yapma, düşersin.” denilen bir çocuk, denemekten korkmayı öğrenir.
Bu nedenle çocuklarımızın psikolojik dayanıklılığını desteklemek istiyorsak, önce onların duygularına yer açmayı öğrenmemiz gerekir.
“Üzülme” demek yerine,
“Üzgün olduğunu görüyorum, bunu konuşabiliriz.” demek, onların duygularını bastırmadan yaşamalarına izin verir.
Hayatın Küçük Fırtınaları
Çocuklarımız her zaman o çok istediğimiz korunaklı bir dünyada büyümeyecekler.
Onları her zorluktan uzak tutamayız, ama onlara zorlandıklarında ve zorluklara rağmen çabaladıklarında ayağa kalkabileceğini öğretebiliriz. Çözüm yollarını onlara bırakarak…
Bize düşen bu süreçte sevgi, anlayış ve sabırla yaklaşmak olmalıdır.
Unutmayın; psikolojik sağlamlık, “düşmemek” değil, düştüğünde yeniden kalkmayı öğrenmektir.
Dayanıklı çocuklar, mükemmel olmaya çalışanlar değil; hatalarına, duygularına, kırılganlıklarına rağmen anlaşıldığını hisseden çocuklardır.
Bir çocuğun psikolojik anlamda sağlıklı olması için, önce kendini güvende hissetmesi gerekir.
Ve bu güvenin kaynağı çoğu zaman, yanında onu sabırla ve şefkatle duran bir anne ya da babanın sevgisidir. Ona değer veren arkadaşlar ve öğretmenler de psikolojik sağlamlığı artıran önemli etmenlerdir.
Küçük Bir Hatırlatma
Bugün çocuğunuza sadece beş dakika ayırın.
O anlatırken hemen çözüm üretmeyin, sadece dinleyin.
Sözünü kesmeden, düzeltmeden, nasihat vermeden…
Sadece varlığınızla yanında olun. O beş dakika, bazen bir çocuğun “Ben değerliyim.” inancını kurar. Ve belki de o an , onun hayat boyu kendine inanacağı en güçlü temelin atıldığı andır.
